جاده های بی پایان را دوست دارم
دوست دارم باغ های بزرگ را
رودخانه های خروشان را
من تمام فیلم هایی را
که در آنها
زندانیان موفق به فرار می شوند
دوست دارم!
دلتنگ رهایی ام
دلتنگ نوشیدن خورشید
بوسیدن خاک
لمس آب.
درمن یک محکوم به حبس ابد
پیر و خمیده
با ذره بینی در دست
نقشه های فرار را مرور می کند!
چون عاقبت كار جهان نيستی است |
این عکسی است که فضاپیمای وویجر از زمین گرفته است. عکسی که زمین را در فضای بیکران نشان می دهد.. كارل ساگان فضانورد آمریکایی کتابی با همین عنوان نوشته است. در قسمتی از این کتاب می خوانیم:
تقاضای مخلسانه از سر وران عزیزم دارم که این مقاله را جدی گرفته و با دقت
مطاله نموده و آنرا برای نو جوانان خود باز گو نماییند و آن ابلهائی که دنیا را
وهر چه درآن است از آن خود می دانند از خواب خرگوشی بیدار نماینددوباره
به این نقطه نگاه کنید. همین جاست. خانه اینجاست. ما اینجاییم. تمام کسانی
که دوستشان دارید٬ تمام کسانی که می شناسید٬ تمام کسانی که تابحال چیزی در
موردشان شنیده اید٬ تمام کسانی که وجود داشته اند٬ زندگی شان را در اینجا
سپری کرده اند. برآیند تمام خوشی ها و رنج های ما در همین نقطه جمع شده
است. هزاران مذهب٬ ایدئولوژی و دکترین اقتصادی که آفرینندگانشان از صحت
آنها کاملا مطمئن بوده اند٬ تمامی شکارچیان و صیادان٬ تمامی قهرمانان و
بزدلان٬ تمامی آفرینندگان و ویران کنندگان تمدن٬ تمامی پادشاهان و رعایا٬
تمامی زوج های جوان عاشق٬ تمامی پدران و مادران٬ کودکان امیدوار٬ مخترعان
و مکتشفان٬ تمامی معلمان اخلاق٬ تمامی سیاستمداران فاسد٬ تمامی «ابرستاره
ها»٬ تمامی رهبران کبیر٬ تمامی قدیسان و گناهکاران در تاریخِ گونه ما٬
آنجا زیسته اند٬ در این ذره غبار که در فضای بیکران در مقابل اشعه خورشید
شناور است. زمین ذره ای خرد در مقابل عظمت جهان است. به رودهای خون که
توسط امپراطوران و ژنرال ها بر زمین جاری شده٬ البته با عظمت و فاتحانه٬
بیاندیشید. این خونریزان٬ اربابان لحظاتی از قسمت کوچکی از این نقطه بوده
اند. به بی رحمی های بی پایانی که ساکنان گوشه ای از این نقطه٬ توسط
ساکنان گوشه دیگر (که از این فاصله نمیتوان آنها را از هم بازشناخت) متحمل
شده اند بیاندیشید٬ چقدر اینان به کشتن یکریگر مشتاقند٬ چقدر با حرارت از
یکدیگر متنفرند. تمامی شکوه و جلال ما٬ تمامی حس خود مهم بینی بی پایان
ما٬ توهم اینکه ما دارای موقعیتی ممتاز در پهنه گیتی هستیم٬ به واسطه این
عکس به چالش کشیده می شود. سیاره ما لکه ای گم شده در تاریکی کهکشانهاست.
در این تیرگی و عظمت بی پایان٬ هیچ نشانه ای از اینکه کمکی از جایی میرسد
تا ما را از شر خودمان در امان نگاه دارد٬ دیده نمی شود.
زمین
تنها جای شناخته شده است که قابلیت زیست دارد. هیچ جایی نیست٬ حداقل در
آینده نزدیک که گونه بشر بتواند به آنجا مهاجرت کند. مشاهدات٬ بله٬
استقرار٬ هنوز نه. خوشتان بیاید یا نه٬ زمین تنها جایی است که می توانیم
روی پای مان بایستیم. گفته شده که فضانوردی تجربه ای است شخصیت ساز که فرد
را فروتن می سازد. شاید هیچ تصویری بهتر از این٬ غرور ابلهانه و نابخردانه نوع بشر را در دنیای کوچکش به نمایش نگذارد. برای من٬ این تصویر تاکیدی است بر مسئولیت ما در
جهت برخورد مهربانانه تر ما با یکدیگر٬ و سعی در گرامی داشتن و حفظ کردن
این نقطه آبی کمرنگ٬ تنها خانه ای که تاکنون شناخته ایم. با تقدیم والا
ترین احترام و سر تعظیم برای به آن سرورانی که
این مقالاه را به قبول دارند و آنرا می پزیرند دوستارهمیشگی شما
پنج وارونه چه معنا دارد ؟!
خواهر کوچکم از من پرسید ، من به او خندیدم
کمی آزرده و حیرت زده گفت :
روی دیوار و درختان دیدم ، باز هم خندیدم
گفت: دیروز خودم دیدم پسر همسایه
پنج وارونه به مینو می داد !
آنقدر خندیده برم داشت که طفلک ترسید
با خودم گفتم ، بعدها وفتی غم ،
سقف کوتاه دلت را خو کرد،
بی گمان می فهمی
ـ پنج وارونه چه معنا دارد !
تو آن حاودان را در حهان خود پدید آور
که هر حیزی فراموش است و آن دم را زوالی نیست
